Kunstwerk van Grace Ndiritu transformeert de (ver)nieuw(d)e schouwburg niet alleen fysiek, maar ook energetisch
.png)
GRACE NDIRITU
'The Last Days of Ancient Sunlight' is een zintuiglijke en spirituele uitnodiging van de Londense kunstenaar Grace Ndiritu om onze relatie met de natuurlijke wereld te helen. De kunstenaar transformeert Schouwburg niet alleen fysiek, maar eveneens energetisch. Het gebouw wordt een plek voor reflectie, herstel en actie. Het totaalkunstwerk is gerealiseerd binnen de procentregeling tijdens de verbouwing en vormt een artistieke reflectie op een wereld in crisis.
- Interview Hilde Van Canneyt -
Beste Grace, kan je mij iets vertellen over je project voor Schouwburg Kortrijk?
“'The Last Days of Ancient Sunlight' is niet alleen een kunstwerk, maar ook een rituele uitnodiging: een oproep tot herontwaken en het helen van onszelf én het theater als collectieve ruimte. Het is een totaalinstallatie die als een nieuwe huid rond en binnen de Schouwburg groeit. Het wordt een plek die ademt. De titel verwijst naar Thom Hartmanns boek The Last Hours of Ancient Sunlight en echoot zijn centrale gedachte dat we in een overgangstijd leven die ons dwingt om opnieuw te leren omgaan met de aarde, energie en de gemeenschap. Het project transformeert Schouwburg in een symbolische en zintuiglijke ruimte waar de natuur terugkeert. Dit niet alleen via de planten in de ruimtes, maar eveneens door beelden, lichtcomposities en architecturale ingrepen. Het theater wordt een toevluchtsoord waar de rijzende zon (denk: ‘inner sun’), alsook het roze uur verandering aankondigt. De grote ramen en glazen deuren aan de voorgevel, brengen het buitenlicht en het groen van de stad naar binnen via doorzichtige, aquarelkleurige ramen in geel, roze en oranje, de kleuren van transformatie.”
Hoe sluit je project voor de Schouwburg aan bij je eerdere werk?
“Dit project bouwt voort op mijn langlopende praktijk rond ecologie, spiritualiteit en de genezing van institutionele ruimtes. In eerdere projecten zoals 'Healing the Museum en The Ark', onderzocht ik hoe musea en theaters niet alleen fysieke gebouwen zijn, maar eveneens energetische structuren waarin historische trauma’s, toekomstvisies en sociale relaties zich verzamelen. 'The Last Days of Ancient Sunlight' past perfect in dat traject: het is zowel een herinrichting van de Schouwburg als een spiritueel-ecologisch gebaar. Ik werk opnieuw vanuit een holistische aanpak waarin architectuur, programmering en educatie elkaar wederzijds versterken. De neonletters in geel, roze of goud boven de bar en de theaterzaal, de waterkleurige ramen en de plant-geïnspireerde interventies zijn geen ornamenten, maar tekens van een groter proces: het helen van het gebouw en zijn bezoekers. Ik wil met deze interventies een ruimte creëren waar kunst niet alleen wordt aanschouwd, maar een transformatieve ervaring wordt.”
Hoe heeft je onderzoek, met name het rondneuzen in Kortrijkse museumcollecties en archieven, het project gestimuleerd?
“Samen met de invloed van Henri Rousseau’s paradijselijke bosfantasieën en de unieke historische decors van Albert Dubosq, vormt Savery’s werk een van de belangrijkste inspiratiebronnen voor het visuele vocabularium van dit project. Tijdens mijn onderzoek in Kortrijk ontdekte ik parallellen tussen de hedendaagse ecologische noodtoestand en vroegmoderne verbeeldingen van de natuur. Het 17e eeuwse schilderij 'De Drinkplaats' van Roelant Savery speelde daarin een sleutelrol. Savery toont een woudlandschap waarin architecturale elementen overwoekerd worden door weelderige vegetatie. Het is een beeld dat zowel romantisch als profetisch is. Het herinnert ons aan de vergankelijkheid van menselijke beschavingen en de onvermijdelijke terugkeer van de natuur. Het beeld van de natuur die het menselijke bouwwerk herovert, wordt letterlijk en figuurlijk weerspiegeld in het project: de elementen op de vernieuwde voorgevel lijken het gebouw te overgroeien. De stadsschouwburg wordt zo opnieuw verbonden met het middeleeuwse bos dat ooit op deze plek stond. Het gebouw wordt als het ware een organisme, geen stilstaand stenen ‘monument’.
Welke functie heeft de architectuur in je project? En hoe houdt dit verband met de historisch unieke theaterdecors, zoals Forêt Asiatique uit 1921 van scenograaf Albert Dubosq, ontworpen voor de opera Lakmé.
“De link met historische decors is zeer belangrijk. Dubosq creëerde een idyllisch, tropisch decor vol bomen, lianen en bloeiende planten in verschillende schakeringen van groen tot rozerood. Ik wilde niet zozeer zijn exotisme reproduceren, eerder zijn vermogen om een overweldigend landschap binnen een theater te laten ontstaan. De bouwstijl van de Stadsschouwburg is letterlijk de drager van het project. Ik zie haar als een membraan tussen binnen en buiten, verleden en toekomst. Door mijn interventies wordt dat membraan poreus en zal het gebouw ademen. In 'The Last Days of Ancient Sunlight' wordt het theater opnieuw een woud, maar dit keer een woud dat zich baseert op ecologische realiteit en historische herstellingsprocessen. De architectuur fungeert als een plek waar de natuur zich conceptueel én fysiek kan manifesteren en een magische ruimte wordt die de bezoeker hopelijk in een staat van vertraging en verwondering brengt.”
Waarom was het belangrijk om, vanuit een holistische benadering van de Schouwburg, samen te werken met het team en zo (samen) nieuwe kunstwerken en interieurs te produceren?
“Omdat het project handelt over transformatie: persoonlijk, ecologisch én institutioneel." Het was cruciaal dat het kunstwerk niet alleen een object of decorstuk zou worden, maar een volledig ecosysteem. Daarom werkte ik intensief samen met het team, zodat het kunstwerk niet naast de Schouwburg zou bestaan, maar er doorheen zou groeien. Alles is het onderdeel van dezelfde filosofie: kunst moet de infrastructuur en het dagelijkse ritme van het cultuurhuis mee vormgeven. Door deze holistische aanpak wordt het theater geen doorgeefluik van voorstellingen, maar een ruimte van voortdurende vernieuwing, waar het publiek steeds opnieuw naar terugkeert. Het doel is niets minder dan het helen van de relatie tussen mens, gebouw en natuur.”
Kan je me nog even de educatieve programma’s binnen 'The Last Days of Ancient Sunlight' toelichten?
“'Het Kinderklimaatkoor' is een langetermijnproject waarin jongeren wekelijks samenkomen om oude en nieuwe protestliederen te zingen, gericht op ecologie, zorg en toekomstdenken. Door af en toe (voor) publiek op te treden, brengen ze de strategie van enliving the building tot leven: het gebouw wordt gevuld met hun stemmen en energie, waardoor het theater letterlijk zal resoneren. Zo bouwt het koor een duurzame relatie op tussen kinderen en het theater, waardoor nieuwe generaties zich thuis zullen voelen in deze ‘genezende’ ruimte.
Het participatieve onderdeel van 'Plantentheater voor plantenliefhebbers' brengt mensen samen om kostuums, protestborden en rituele objecten te creëren, terwijl ze collectief ecologische en spirituele oefeningen uitvoeren. Dit Plantentheater wil speels, activistisch en verbindend zijn. Het brengt het theater naar de straat en de straat naar het theater, met de nadruk op ecologische bewustwording en sociale verandering.
Onder de noemer 'Plant Laureaat Lezing' nodigt de Schouwburg in het kader van het project een inspirerende denker uit zoals een schrijver, filosoof of activist om het jaar te openen met een boodschap van hoop en actie. Deze lezing bouwt voort op de historische traditie van het theater als plaats van debat en verbeelding, maar verlegt de focus naar ecologie en mentale transformatie.”
Creëer mee!
Grace Ndiritu betrekt bij het maken van haar kunstwerken graag de lokale gemeenschap. Zo zal ze in Kortrijk een ‘Plant Theater for Plant People’ creëren. En daar kan jij aan deelnemen!
Om haar kunstproject te maken is Grace Ndiritu vanaf februari in residentie bij Texture. Tijdens een reeks maandelijkse cocreatieworkshops krijg je de kans om samen met haar vrolijke creatieve maskers, kostuums en protestborden te creëren, en tegelijk ecologische en spirituele denkoefeningen te maken.
Deze speelse, collectieve ervaring brengt het theater naar de straat, en vraagt zo aandacht voor ecologische en sociale verandering. De cocreaties komen letterlijk tot leven tijdens een collectieve performance in het najaar, waaraan je ook uitgenodigd bent om deel te nemen.